Αργεί να μιλήσει; Δυσκολεύεται να επικοινωνήσει ή να παίξει με άλλα παιδιά; Αναρωτιέστε αν η ανάπτυξή του εξελίσσεται φυσιολογικά; Αυτές είναι από τις πιο συχνές ανησυχίες που εκφράζουν οι γονείς.

Είναι αλήθεια ότι κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζει να αξιολογηθούν από έναν ειδικό, ώστε να διαπιστωθεί αν το παιδί χρειάζεται απλώς περισσότερο χρόνο ή αν θα ωφεληθεί από κάποια μορφή υποστήριξης.

Τι είναι ο Αναπτυξιολόγος;

Ο Αναπτυξιολόγος είναι παιδίατρος με εξειδίκευση στην αναπτυξιακή πορεία των παιδιών. Αξιολογεί συνολικά την ανάπτυξη του παιδιού και εξετάζει δεξιότητες όπως:

• η ομιλία και η γλώσσα,
• η επικοινωνία,
• η κοινωνική αλληλεπίδραση,
• το παιχνίδι,
• η κινητική ανάπτυξη,
• η μάθηση,
• η προσοχή και η συμπεριφορά.

Στόχος της αξιολόγησης δεν είναι να δοθεί μια «ταμπέλα», αλλά να κατανοηθούν οι ανάγκες του παιδιού και να δοθούν σαφείς οδηγίες στους γονείς.

Πότε είναι καλό να ζητήσετε αξιολόγηση;

Απευθυνθείτε σε Αναπτυξιολόγο όταν παρατηρείτε ότι το παιδί:

Στον λόγο και την επικοινωνία

• αργεί να πει τις πρώτες του λέξεις,
• δεν συνδυάζει λέξεις στην ηλικία που αναμένεται,
• δυσκολεύεται να κατανοήσει απλές οδηγίες,
• δεν δείχνει αντικείμενα για να μοιραστεί το ενδιαφέρον του,
• δεν ανταποκρίνεται πάντα στο όνομά του.

Στο παιχνίδι και την κοινωνική αλληλεπίδραση

• προτιμά να παίζει μόνο του συνεχώς,
• δυσκολεύεται να αλληλεπιδράσει με συνομηλίκους,
• δεν συμμετέχει σε παιχνίδι προσποίησης (π.χ. ταΐζει μια κούκλα ή κάνει ότι μιλάει στο τηλέφωνο),
• παρουσιάζει περιορισμένα ενδιαφέροντα ή επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.

Στη συμπεριφορά

• έχει πολύ έντονες εκρήξεις θυμού για μεγάλο χρονικό διάστημα,
• δυσκολεύεται να προσαρμοστεί σε αλλαγές της καθημερινότητας,
• παρουσιάζει υπερκινητικότητα ή σημαντικές δυσκολίες συγκέντρωσης,
• δυσκολεύεται να ακολουθήσει απλούς κανόνες, ανάλογα με την ηλικία του.

Στη σίτιση και την καθημερινότητα

• τρώει ελάχιστες τροφές και αρνείται ολόκληρες ομάδες τροφίμων,
• παρουσιάζει δυσκολίες στη μάσηση ή την κατάποση,
• δυσκολεύεται σημαντικά στην αυτοεξυπηρέτηση (φαγητό, ντύσιμο, τουαλέτα).

Και αν το παιδί είναι σχολικής ηλικίας;

Δεν είναι μόνο τα μικρότερα παιδιά που μπορεί να χρειαστούν αξιολόγηση. Ένα παιδί σχολικής ηλικίας μπορεί να ωφεληθεί από την επίσκεψη σε Αναπτυξιολόγο όταν παρουσιάζει:

• δυσκολίες στην ανάγνωση ή τη γραφή,
• δυσκολίες στην οργάνωση και τη συγκέντρωση,
• προβλήματα στις κοινωνικές σχέσεις,
• επίμονες δυσκολίες στην επικοινωνία ή στη συμπεριφορά,
• χαμηλή αυτοπεποίθηση που σχετίζεται με τις μαθησιακές ή αναπτυξιακές δυσκολίες.

Η αξιολόγηση σημαίνει ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα;

Όχι.

Πολλοί γονείς φοβούνται ότι μια επίσκεψη σε Αναπτυξιολόγο σημαίνει απαραίτητα κάποια διάγνωση. Στην πραγματικότητα, πολλές φορές η αξιολόγηση καθησυχάζει την οικογένεια ή αναδεικνύει δυσκολίες που μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με την κατάλληλη υποστήριξη.

Η έγκαιρη αξιολόγηση δίνει στους γονείς απαντήσεις και στο παιδί περισσότερες ευκαιρίες να εξελιχθεί.

Η αξία της πρώιμης παρέμβασης

Όταν μια δυσκολία εντοπίζεται νωρίς, υπάρχει η δυνατότητα να ξεκινήσει έγκαιρα η κατάλληλη παρέμβαση. Τα πρώτα χρόνια της ζωής είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και οι παρεμβάσεις αυτή την περίοδο μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη στην επικοινωνία, στη μάθηση, στη συμπεριφορά και στην κοινωνική ανάπτυξη.

Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να «μεγαλώσει». Αν υπάρχει ανησυχία, η αξιολόγηση είναι πάντα προτιμότερη από την αναμονή.

Ένα τελευταίο μήνυμα προς τους γονείς

Εσείς γνωρίζετε καλύτερα από όλους το παιδί σας. Αν κάτι σας προβληματίζει ή αν έχετε ακούσει αντίστοιχες ανησυχίες από τον παιδίατρο, τον εκπαιδευτικό ή κάποιον θεραπευτή, μη διστάσετε να ζητήσετε μια αξιολόγηση.

Ακόμη κι αν τελικά διαπιστωθεί ότι όλα εξελίσσονται φυσιολογικά, θα έχετε την ηρεμία ότι πήρατε την καλύτερη δυνατή απόφαση. Κι αν χρειαστεί υποστήριξη, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στην πορεία του παιδιού.

Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν «βάζει ταμπέλες». Δίνει απαντήσεις, καθοδήγηση και τις καλύτερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη κάθε παιδιού.